Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας πραγματοποιείται κάθε χρόνο μεταξύ 16 και 22 Σεπτεμβρίου, με σκοπό την προώθηση βιώσιμων τρόπων μετακίνησης και μεταφοράς στον αστικό ιστό καθώς και την ευαισθητοποίηση των πολιτών στη χρήση εναλλακτικών τρόπων μετακίνησης.

Για φέτος το ετήσιο θέμα της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Κινητικότητας ήταν οι «Καλύτερες συνδέσεις» επιδιώκοντας να αναδείξουν και συγχρόνως να ενισχύσουν τις συνέργειες, τη δημιουργικότητα, την αφοσίωση και την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη βιώσιμη κινητικότητα.

Στιγμιότυπα από την εκδήλωση

Την Κυριακή 18 Σεπτεμβρίου από τις 11.00 έως τις 14.00, στην Κεντρική Πλατεία Κοζάνης, τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε ένα πακέτο δράσεων που σχεδίασε η εκπαιδευτική ομάδα της playSTREAM και που έθεσαν στο επίκεντρο την προώθηση βιώσιμων τρόπων μετακίνησης στην πόλη.

Οι δράσεις περιλάμβαναν εργαστήριο ρομποτικής, κατασκευές με Lego, εργαστήριο μηχανικής, επιδαπέδια παιχνίδια ενώ αποκορύφωμα της δράσης αποτελεί μία παράσταση εμψύχωσης με τίτλο «Εισπράκτορες χαράς» που ζητάει την συμμετοχή μικρών και μεγάλων.

Σε μια εποχή, όπου η τεχνολογία και η πανδημία των τελευταίων ετών, έχουν οδηγήσει στην απομόνωση και την έλλειψη κοινωνικοποίησης, η «ΕισΠράκτορες χαράς» διαπραγματεύεται και αναδεικνύει την ανάγκη μας για δράση και συμμετοχή σε κοινωνικές ομάδες καθώς και τα οφέλη αυτής.

Στιγμιότυπα από την παράσταση του ΚΔΑΔ ΝΤΟ ΡΕ ΜΙ στη Θεσσαλονίκη

Σε μια εποχή, όπου η τεχνολογία και η πανδημία των τελευταίων ετών, έχουν οδηγήσει στην απομόνωση και την έλλειψη κοινωνικοποίησης, η «ΕισΠράκτορες χαράς» διαπραγματεύεται και αναδεικνύει την ανάγκη μας για δράση και συμμετοχή σε κοινωνικές ομάδες καθώς και τα οφέλη αυτής. Χωρίς διδακτισμούς, χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτό από τους συμμετέχοντες, καταφέρνει να πείσει σε συμμετοχή και γεννάει χαρά μέσω του βιώματος. Μια παράσταση για μικρούς και μεγάλους, μία από κοινού εμπειρία.

Ιδέα-σχεδίαση- εμψύχωση: Φωτεινή Βαρδάκα, Υπεύθυνη Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού playSTREAM, Παιδαγωγός, MA in Creative Arts & Animation

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ

«Παιχνίδια του νερού»
Παρασκευή 15/7, 18:30 – 21:30, στην Παιδική χαρά Εργατών Τύπου, στην πλατεία Βεάκη
Το νερό είναι πολύτιμο και εμείς του δώσαμε την αξία που του αρμόζει. Παίξαμε χωρίς να ξοδεύουμε, ακολουθήσαμε την «Περιπέτεια μιας διαφορετικής σταγόνας» και κάναμε πειράματα με νερό, μαθαίνοντας σημαντικές ιδιότητές του. Γιατί για μας, η γνώση πάει χέρι-χέρι με την διασκέδαση. 

«Μια πόλη από κουτί»
Σάββατο 16/7, 18:30 – 21:30, στην Παιδική χαρά Σκόπα
Πώς θα μοιάζει άραγε η πόλη των ονείρων μας; Η φαντασία μας είναι αρκετή ώστε να της δώσει σχήματα και χρώματα; Οι καλεσμένου μας πήραν ενα χαρτόκουτο μεσαίου μεγέθους και όλα τα υπόλοιπα τα αναλάβαμε εμείς. Μικροί μεγάλοι παίξαμε, χτίσαμε-γκρεμίσαμε και δημιουργήσαμε μια Πόλη από κουτί. Το στοίχημα ΄ήταν, πόσο μεγάλη μπορούσαμε να την φτιάξουμε ώστε να μας χωρέσει όλους;

«1,2,3 όλοι στην Πλατεία»
Κυριακή 17/7, 18:30 – 21:30, στην Πλατεία Φλέμινγκ
Η Κυριακή παραδοσιακά είναι ημέρα διασκέδασης και χαλάρωσης, και εμείς φροντίζουμε να σας προσφέρουμε και τα δύο σε μία εκδήλωση.  Στήσαμε στην πλατεία επιδαπέδια, μεγάλου μεγέθους, παιχνίδια και προσκαλέσαμε σε συμμετοχή μικρούς και μεγάλους. Ποιος δεν έχει διασκεδάσει παίζοντας Pacman, Γκρινιάρη, Ποδοσφαιράκι ή Twister; Οι μεγαλύτεροι θυμούνται και οι μικρότεροι μαθαίνουν παιχνίδια του παρελθόντος ενώ έρχονται αντιμέτωποι καθώς οι ίδιοι γίνονται πιόνια σε τεράστια ταμπλό, επιτραπέζιων παιχνιδιών. Αποκορύφωμα, συναυλία με τον συνθέτη, μουσικό και συγγραφέα παιδικών παραμυθιών, Δημήτρη Μπασλάμ. Ο δημιουργός του Γαργαληστή, του Αγησίλαγου, της Θυμωμένης Μπετονιέρας και πολλών ακόμα μουσικών παραμυθιών, έρχεται στην παρέα μας, με αφήγηση ευφάνταστων ιστοριών που κρύβουν τα τραγούδια του.

«Εξερευνητές του διαστήματος»
Τετάρτη 20/7, 19:30 – 22:30, στην Πλατεία Αναγνωσταρά
Ποιος είπε πως η αστρονομία είναι περίπλοκή; Έχοντας ξεναγό μας τον Σύλλογο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας, παρατηρήσαμε το σύμπαν που μας περιβάλλει και βάψαμε με χρώματα τον ουρανό, μέσω ουρανογραφίας με λέιζερ. Η Αστροπαρατήρηση ξεκίνησε με την πτώση της νύχτας, ενώ τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε έναν κρυμμένο αστρο-θησαυρό και να φτιάξουν κατασκευές με αφορμή το ηλιακό μας σύστημα. 

«Μικροί ζωγράφοι, μεγάλα έργα»
Παρασκευή 22/7, 18:30 με 21:30, στην Παιδική χαρά Δαμασκηνού και Κριεζή
Διάσημοι ζωγράφοι και τα έργα τους, έγιναν αφορμή για να στηθεί μία υπαίθρια έκθεση ζωγραφικής, να μελετήσουμε τεχνικές και δημιουργήσουμε με την σειρά μας τα δικά μας έργα τέχνης. Πιάσαμε πινέλα, ανακατεύοντας χρώματα και παίξαμε εικαστικά παιχνίδια.  Αποκορύφωμα της εκδήλωσης, ήταν παρέμβαση στον χώρο της παιδικής χαράς υπό την καθοδήγηση της εικαστικού Έλλης Λαμπαδαρίδου. 

«Ανακυκλώνεις και… καθάρισες»
Σάββατο 23/7, 18:30 με 21:30, στην Παιδική χαρά Νυμφών
Γιατί οι άνθρωποι, ενώ γνωρίζουν για την αλόγιστη παραγωγή σκουπιδιών και την ρύπανση του περιβάλλοντος από αυτά, ενώ γνωρίζουν ότι η ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίησή τους είναι η λύση, επιμένουν να πετάνε σκουπίδια στο περιβάλλον ή στους απλούς κάδους σκουπιδιών χωρίς να ανακυκλώνουν;  Ξεκινώντας από αυτό τον προβληματισμό, και με χρήση ανακυκλώσιμων υλικών, παίζουμε, κατασκευάσαμε και συμμετείχαμε στο εργαστήριο Μικρών Μηχανικών. Αποκορύφωμα της εκδήλωσης, ήταν η διαδραστική παράσταση «Το παράπονο του γλάρου».
«Το παράπονο του γλάρου» είναι μία εκπαιδευτική παράσταση που συνδυάζει κουκλοθέατρο, θέατρο, μουσική και ομαδικό παιχνίδι, με στόχο να θέσει το πρόβλημα και με την βοήθεια των παιδιών που συμμετέχουν να βρει τη λύση, στην αντιμετώπιση της αλόγιστης παραγωγής σκουπιδιών και επιβάρυνσης του περιβάλλοντος από αυτά. Με τρόπο ευχάριστο και όχημα το παιχνίδι, τα παιδιά προβληματίζονται, συμμετέχουν και αναλαμβάνουν δράση!

«Χορευτές εν δράσει»
Κυριακή 24/7, 18:30 – 21:30, στην παιδική χαρά της Κεντρικής Πλατείας
Ένα μουσικό πάρτι ήταν σίγουρα ο καλύτερος τρόπος για να κλείσουν πανηγυρικά οι εκδηλώσεις. Υπό τους ήχους δυνατής μουσικής, χορέψαμε μέχρι τελικής πτώσης!!!!

Το Δίκτυο Κέντρων Δημιουργικής Απασχόλησης playSTREAM στο πλαίσιο της κοινωνικής του προσφοράς διοργάνωσε Διαδικτυακή Φιλανθρωπική Εκδήλωση «Ιστορίες με Λάμψη» με σκοπό να στηρίξει και να ενισχύσει το πολύπλευρο έργο του Συλλόγου Γονέων Παιδιών με Νεοπλασματικές Ασθένειες Β. Ελλάδος – ΛΑΜΨΗ.

Ο Σύλλογος ΛΑΜΨΗ είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός, που με γνώμονα πάντα την άριστη ιατρική και ψυχολογική υποστήριξη των παιδιών που πάσχουν από νεοπλασματικές ασθένειες και των οικογενειών τους και από το 1987, έχει καταφέρει να αλλάξει πολλά στη Βόρεια Ελλάδα, ελπίζοντας σε πολλά περισσότερα. Σκοπός του Συλλόγου είναι η δημιουργία ενός δικού του χώρου όπου θα φιλοξενούνται τα παιδιά κι οι γονείς από επαρχιακές πόλεις, στα διαστήματα που μεσολαβούν ανάμεσα στις θεραπείες>.

Κατά τη διάρκεια της Εκδήλωσης παρουσιάστηκαν με ευφάνταστο και ψυχαγωγικό τρόπο  οι ιστορίες των ΚΔΑΠ του δικτύου playSTREAΜ, τις οποίες συνοδεύουν διάσημες φωνές του θεάτρου και της τηλεόρασης όπως του Γρηγόρη Βαλτινού, του Λευτέρη Ελευθερίου, της  Έμης Σίνη,  του Κωνσταντίνου Ασπιώτη, της Παυλίνας Χαρέλα, της Μαρίας Παπαγεωργίου, του Μάρκου Παπαδοκωνσταντάκη, του Γιάννη Σοφολόγη, Θάλεια Γρίβα, Μιχάλης Οικονόμου και ακολούθησε βράβευση με πρωτότυπα βραβεία τόσο στους μαθητές των ΚΔΑΠ όσο και άλλων σχολείων που έλαβαν μέρος στην δράση.

Στιγμιότυπα από τη διαδικτυακή εκδήλωση 

Την εκδήλωση συντόνισε η δημοσιογράφος Δέσποινα Αυγερίδου και συμμετείχαν ο εκπρόσωπος του Συλλόγου ΛΑΜΨΗ, ο ιδιοκτήτης της Smarteching Education και του Δικτύου ΚΔΑΠ playSTREAM κος Γιώργος Δόκος, τα παιδιά και οι παιδαγωγοί του Δικτύου ΚΔΑΠ playSTREAM, η  υπεύθυνη εκπαιδευτικού σχεδιασμού κα Φωτεινή Βαρδάκα, η υπεύθυνη δημιουργικού σχεδιασμού κα Μάρθα Μαυρίδου, οι διάσημοι αφηγητές , οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές σχολείων.

Η συνέντευξη παραχωρήθηκε στη Φωτεινή Βαρδάκα για λογαριασμό του ELNIPLEX, το 2016. Πρόκειται για αναδημοσίευση.

Πολύς ή λίγος ο λόγος που γίνεται τώρα τελευταία για την Θετική Ψυχολογία κ. Σταλίκα;
Ενδιαφέρουσα ερώτηση. Θα έλεγα πολύς αλλά όχι πάντα με την καλή έννοια. Η αλήθεια είναι ότι έχουμε κατακλυστεί λίγο με όλα αυτά τα θέματα περί θετικής ψυχολογίας, θετικής ενέργειας, θετικής σκέψης γενικότερα και προσωπικά θεωρώ ότι δεν είναι ότι καλύτερο θα μπορούσε να συμβεί για τον κλάδο της Θετικής Ψυχολογίας, σαν επιστημονικό φορέα.

Με άλλα λόγια χάνει την επιστημονικότητά του;
Ακριβώς! Με άλλα λόγια ακούμε πολλά πράγματα περί θετικότητας και θετικής ψυχολογίας αλλά ένα πολύ μεγάλο κομμάτι  αυτών είναι λίγο pop, χωρίς να έχουν μία επιστημονική βάση ενώ πολλές φορές συναντάμε μια υπεραπλούστευση ή και ακρότητες.  Οπότε έχουμε διάφορα παραδείγματα ανθρώπων οι οποίοι μας λένε δες τα όλα θετικά, σκέψου θετικά, φταις εσύ που δεν καταφέρνεις να τα βλέπεις θετικά, ότι όχι μόνο δεν πάνε καλά τα πράγματα για σένα αλλά φταις κιόλας γιατί δεν βλέπεις τα πράγματα από τη θετική τους πλευρά.  Ή υπεραπλουστεύσεις του στυλ άμα πεις, σκεφτείς ή θελήσεις πολύ κάτι αυτό θα συμβεί ενώ δεν είναι τόσο εύκολα τα πράγματα.

Η Θετική Ψυχολογία τι προτείνει και ποιο είναι το αντικείμενό της;
Η Θετική Ψυχολογία είναι ένας καινούριος κλάδος ο οποίος επικεντρώνεται στο να καταλάβει τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους ευτυχισμένους, τι είναι αυτό που λέμε «ευ ζειν», τι είναι αυτό που λέμε, subjective happiness, υποκειμενική ευτυχία. Στόχος μας είναι να πάρουμε τους ανθρώπους από το σημείο μηδέν, όπου το σημείο μηδέν είναι η φάση της απάθειας, της απουσίας του πόνου, από εκεί που λέμε ότι «είμαι καλά» αλλά δεν είμαι πραγματικά καλά, ενώ δεν υπάρχει κάτι στραβό στη ζωή μου. Θέλουμε να πάρουμε τους ανθρώπους από εκείνο το σημείο και να γίνουν ευτυχισμένοι, να φτάσουν στο «ευ ζειν», για να ζήσουν μια ολοκληρωμένη ζωή. Οπότε η Θετική Ψυχολογία ψάχνει να βρει την εξαίρεση, ψάχνει να βρει ανθρώπους πετυχημένους, ψάχνει να βρει τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους ευτυχισμένους, τι είναι αυτό που λέμε ευζωία και πώς τελικά μπορεί να το κατακτήσει κανείς.

Κατάφερε να το βρει;
Το ψάχνουμε! Είναι πολύ μεγάλο το ερώτημα και ο κλάδος είναι πολύ μικρός, γεννήθηκε το 1998 στην ουσία. Αν σκεφτείτε ότι άλλες επιστήμες έχουν 2000 χρόνια ζωής και ακόμη δεν κατάφεραν να απαντήσουν σε σημαντικά ερωτήματα, βλέπε ιατρική, βλέπε αστρονομία, η Θετική Ψυχολογία βρίσκεται σε καλό δρόμο. Το σίγουρο είναι ότι μέσα σε αυτά τα 20 χρόνια ύπαρξής του κλάδου τα ευρήματά μας είναι πολλά και  ενθαρρυντικά. Για παράδειγμα βρίσκουμε ότι η ευτυχία δεν είναι κάτι μόνιμο αλλά στιγμές της καθημερινότητας. Αφήνουμε πίσω τα κλισέ ότι για παράδειγμα είμαι ευτυχισμένος ή θα είμαι ευτυχισμένος για πάντα, ή ότι η ευτυχία είναι μία γραμμική διαδικασία του στυλ έφτασα μέχρι εδώ και θα είμαι ευτυχισμένος, όπως λέμε είμαι παντρεμένος. Δεν είναι έτσι. Η ευτυχία είναι πολύ αίολη αν θέλετε, υπάρχει σήμερα δεν υπάρχει αύριο, υπάρχει τη σημερινή μου στιγμή. Είναι μία συνεχόμενη διαδικασία το να είναι κανείς ευτυχισμένος, το να είναι μάλλον στη φάση του ευτυχείν.

Ωστόσο στα 20 αυτά χρόνια ύπαρξης του κλάδου, έχουν βρεθεί κάποια πρώτα ευρήματα μετά από έρευνα που δείχνουν τι είναι αυτό που κάνει τον άνθρωπο ευτυχισμένο.
Δεν είναι τόσο απλό, είναι σύνθετο το θέμα. Ωστόσο ένα από τα πράγματα που φαίνεται να κάνει τους ανθρώπους ευτυχισμένους είναι η κοινωνική στήριξη. Φαίνεται ότι είμαστε τελικά, καθαρά κοινωνικά ζώα και χρειαζόμαστε ανθρώπους γύρω μας. Και ότι σε αυτό που λέει ο Πάριος «Πιο καλή η μοναξιά» έχει άδικο. Εμείς οι άνθρωποι χρειαζόμαστε κοινωνική στήριξη και ανθρώπους γύρω μας. Όχι απαραίτητα την οικογένειά μας, τα παιδιά μας ή τα εγγόνια μας αλλά ανθρώπους με τους οποίους έχουμε κοινά χαρακτηριστικά, που θεωρούμε ότι άμα συμβεί κάτι κακό θα τρέξουν να μας βοηθήσουν. Ανθρώπους με τους οποίους μοιραζόμαστε κοινές αρχές, κοινές αξίες. Που μπορούμε να βγούμε έξω να πιούμε μία ρετσίνα, ένα ποτό, να δούμε μια ταινία και να θεωρούμε ότι αυτοί είναι οι άνθρωποί μας. Ότι μας καταλαβαίνουν και τους καταλαβαίνουμε. Ένα δεύτερο που φαίνεται να κάνει τους ανθρώπους ευτυχισμένους είναι το νόημα της ζωής μας. Το να νιώθουμε ότι η ζωή μας έχει νόημα, ότι υπάρχει λόγος να σηκωθούμε από το κρεβάτι το πρωί. Και αυτό συνδέεται άμεσα με το κάποιος με έχει ανάγκη, με την έννοια της προσφοράς. Αυτό που διαπιστώνουμε είναι ότι το νόημα της ζωής μας δεν συνδέεται με το «περνάω» καλά, με την έννοια της ευδαιμονίας, της ηδονής, αλλά περισσότερο με το ότι αυτό που κάνω αξίζει τον κόπο, ότι κάνω κάτι που είναι χρήσιμο, ότι συμμετέχω σε ένα δρώμενο, ότι είμαι σε μια ομάδα ανθρώπων και κάνουμε κάτι που αξίζει. Έρχονται για παράδειγμα άνθρωποι στην ψυχοθεραπεία που μου λένε ότι πρέπει να σηκωθώ αύριο το πρωί γιατί πρέπει να ταΐσω τις αδέσποτες γάτες ή να βγάλω το σκύλο βόλτα. Ακόμα και αυτό είναι ένα μέρος από το νόημα της ζωής.

Δηλαδή η ευτυχία μας ετεροκαθορίζεται, εξαρτάται από τους άλλους;
Η ευτυχία μας σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό έχει ένα κομμάτι προσφοράς μέσα. Αυτό που συνήθως μας λένε είναι «Είμαι ευτυχισμένος γιατί μπορώ να βοηθήσω. Είμαι ευτυχισμένος γιατί συμμετέχω σε κάτι μεγαλύτερο από εμένα”. Ο Seligman, ο πατέρας της Θετικής Ψυχολογίας, έχει μιλήσει για τρία επίπεδα ζωής. Το πρώτο επίπεδο της ζωής μας  λέει είναι οι ηδονές, είναι το να αφεθώ στις ευχαριστήσεις, στο να ευχαριστήσω τον εαυτό μου. Αλλά αυτό απαραίτητα δεν φτάνει. Ότι το να τρώω καλά, να διασκεδάζω και να περνάω καλά για πάρτη μου είναι πολύ εγωιστικό, πολύ ναρκισσιστικό και δεν με κάνει απαραίτητα ευτυχισμένο. Υπάρχει το δεύτερο επίπεδο που είναι η ευχάριστη ζωή. Που σημαίνει ότι κάνω πράγματα που με ενδιαφέρουν, που με κάνουν να νιώθω περήφανος, που δεν πρόκειται πλέον για ηδονές αλλά για ικανοποιήσεις που παίρνω από τη ζωή μου. Αλλά ακόμη και αυτό δεν αρκεί και φτάνουμε στο τρίτο επίπεδο που είναι η ζωή με νόημα. Ότι κάνω πράγματα και συμμετέχω σε κάτι ανώτερο από εμένα. Ότι συμμετέχω σε ένα κοινωνικό καλό. Στο ερώτημα λοιπόν αν η ευτυχία μου ετεροκαθορίζεται θα σας πω ναι, ετεροκαθαρίζεται στο βαθμό που έχω ανάγκη τους άλλους, να κάνω δηλαδή  κάτι για τους άλλους ώστε να νιώσω νόημα στη ζωή μου. Αλλά αυτοκαθορίζεται γιατί έχει να κάνει με τις δικές μου αξίες. Δεν είναι μία λοιπόν η συνταγή της ευτυχίας. Δεν λέει η Θετική Ψυχολογία ότι για να είστε ευτυχισμένοι κάντε εθελοντική εργασία.  Αλλά λέει ότι για να είστε ευτυχισμένοι βρείτε ανθρώπους που αγαπάτε και σας αγαπούν, που σέβεστε και σας σέβονται και κάντε πράγματα μαζί που σας γεμίζουν και παράλληλα αυτά που κάνετε να μην αφορούν μόνο τη δική σας ικανοποίηση αλλά να έχουν και μία αίσθηση της προσφοράς, να πηγαίνει κάπου παραπάνω αυτή η βοήθειά σας. Τουλάχιστον οι έρευνες μέχρι στιγμής αυτό μας λένε. Ότι ο συνδυασμός του νοήματος ζωής και η κοινωνική στήριξη, μαζί με τη βίωση θετικών συναισθημάτων , αποτελούν το μυστικό της ευτυχίας, και της μακροζωίας παρεμπιπτόντως.

Πείτε μας δυο λόγια για αυτό. Πώς συνδέεται η ευτυχία με την μακροζωία;
Έγινε μια έρευνα στο Harvard, τα αποτελέσματα της οποίας ανακοινώθηκαν μόλις πέρυσι,φανταστείτε ότι η έρευνα ξεκίνησε το 1920. Η έρευνα αυτή έδειξε ότι άνθρωποι που έζησαν  περισσότερα χρόνια και έζησαν ευτυχισμένα, ήταν άτομα τα οποία βίωναν θετικά συναισθήματα, είχαν βρει το νόημα στη ζωή τους και κυρίως είχαν κοινωνική στήριξη, ένιωθαν ότι δεν είναι μόνα τους. Άρα αυτή η έρευνα μας λέει ξεκάθαρα ότι αν θέλετε να ζήσετε πολλά χρόνια και να ζήσετε ευτυχισμένα χρόνια, δημιουργήστε κοινωνικές ομάδες και ασχοληθείτε με πράγματα τα οποία είναι σημαντικά όχι μόνο για εσάς προσωπικά αλλά να έχουν και μια αίσθηση προσφοράς προς τον άλλον .

Πόσο εύκολο είναι κ. Σταλίκα, στα πλαίσια των σημερινών κοινωνικοοικονομικών συνθηκών, γνωστές σε όλους πια, κάποιος να βιώσει θετικά συναισθήματα, κάποιος να νιώσει ευτυχισμένος;
Κοιτάξτε, εύκολο δεν είναι. Από την άλλη καμιά φορά ακούγομαι λίγο αιρετικός, παρεξηγούμαι. Ξέρετε, η περίοδος που οι Γάλλοι ήταν περισσότερο ευτυχισμένοι στη ζωή τους, ήταν κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής. Και αυτό είναι συγκλονιστικό αν το σκεφτεί κανείς  και είναι συγκλονιστικό διότι εκείνη την περίοδο όλοι ήταν ενωμένοι, παλεύανε για την απελευθέρωση της πατρίδας τους, όλοι σε ένα βαθμό συμμετείχαν στην αντίσταση, στον απελευθερωτικό τους αγώνα. Και αν μιλήσεις με Γάλλους σήμερα που έζησαν εκείνη την περίοδο, σύμφωνα με έρευνες, θα σου πουν ότι εκείνα τα χρόνια ήταν χρόνια ουσίας, ήταν χρόνια που άξιζαν τον κόπο, που ένιωθαν ζωντανοί. Είναι χρόνια που τα θυμούνται ακόμα και τα θυμούνται με δέος και νοσταλγία. Και σκεφτείτε ότι δεν ήταν εύκολα, ήταν δύσκολα χρόνια. Σήμερα όταν μιλάμε για χώρες με ευτυχισμένους ανθρώπους, η χώρα με τον πιο υψηλό δείκτη ευτυχίας είναι η Κόστα Ρίκα, όπου το βιοτικό τους επίπεδο είναι πολύ πιο χαμηλό από το ελληνικό.

Και τι δείχνει η έρευνα για την περίπτωση της Κόστα Ρίκα;
Η έρευνα δείχνει ότι η ευτυχία δεν συνδέεται απαραίτητα με τα λεφτά και με την οικονομική σου κατάσταση , αλλά με την νοηματοδότησή σου, με την κουλτούρα σου, με τις αξίες σου. Νομίζω ότι οι άνθρωποι που έχουν πει ότι η κρίση που περνάμε δεν είναι μια οικονομική κρίση αλλά μια κρίση αξιών έχουνε δίκιο. Το αν αυτή την στιγμή δεν μπορούμε να νιώσουμε ευτυχισμένοι δεν οφείλεται στο ότι δεν έχουμε αρκετά χρήματα για να πάμε ένα τριήμερο στην Αράχωβα ή ταξίδια στο εξωτερικό, είναι γιατί δεν έχουμε από πού να πιαστούμε. Οπότε αν έχουμε μια δυσκολία να νιώσουμε ευτυχισμένοι οι Έλληνες σαν λαός αυτή την περίοδο, είναι γιατί δεν έχουμε εκείνες τις αξίες που θα μας καθοδηγήσουν, που θα μας πούνε τι μας κάνει ευτυχισμένους. Γιατί οι αξίες που είχαμε πιο πριν όπως η οικογένεια, η αγάπη, ο αλληλοσεβασμός έχουν πια πεθάνει, ενώ στις μέρες μας που επικρατεί η ανεξαρτησία, η ελευθερία, ο ατομισμός, δεν μπορούμε να διαχειριστούμε την κρίση γιατί δεν έχουμε τις αξίες, δεν έχουμε την ωριμότητα. Οπότε για μένα το ζητούμενο που λέγεται ευτυχία δεν μπορούμε να το βρούμε γιατί δεν ξέρουμε πώς να την αντλήσουμε, πού να ψάξουμε. Δεν θέλω να γίνω κακός αλλά μου φαίνεται πως οι άνθρωποι είναι λίγο χαμένοι, απογοητευμένοι, από τους πολιτικούς, από τον πολιτικό λόγο, από τις ιδεολογίες. Ξέρετε η δική μου γενιά, που έζησε σε δύσκολα χρόνια ομολογουμένως, είχαμε μια ιδεολογία, είχαμε ένα λόγο να κάνουμε την επανάστασή μας. Θέλαμε να γίνουμε οι «οδοντογλυφίδες» που θα ανοίξουμε τα μάτια του κόσμου.  Και αυτό μας έδινε μία φοβερή δύναμη για ζωή, είχαμε ένα λόγο ύπαρξης, για την ισότητα, για την ελευθερία, «Έξω οι βάσεις του θανάτου» λέγαμε. Σήμερα δεν έχουμε λόγο ύπαρξης. Ρωτάς τα νέα παιδιά τι κάνετε και σου λένε ότι ψάχνουν να βρουν τρόπο για να βρουν μια δουλειά να βγάζουνε λεφτά. Και αυτή η έλλειψη των ιδεολογιών και των αξιών είναι που μας κάνει να μη νιώθουμε ευτυχισμένοι. Ίσως ακούγομαι λιγάκι ηλικιωμένος , αλλά νιώθω ότι τα πράγματα έχουν ισοπεδωθεί. Ο έρωτας, το πάθος, οι σχέσεις, φαίνονται να είναι πολύ flat, σε αυτή τη νέα γενιά. Δεν έχουν αυτό τον έρωτα για τη ζωή. Αν δεν έχουνε τα Χ λεφτά να πάνε μια εκδρομή δεν πάνε, γιατί σκέφτονται «Πού να τρέχεις τώρα με το ΚΤΕΛ;», μία τέτοια διαδικασία, η οποία δεν βοηθάει ιδιαίτερα. Όποτε ναι βρισκόμαστε σε μια κρίση αξιών, ναι είναι δύσκολο να είσαι ευτυχισμένος σήμερα, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν μπορείς και να είσαι. Πρέπει κανείς να κάνει αυτό που συνηθίζω να λέω τον «εσωτερικό του τουρισμό», να ψάξει να βρει τι αξίζει να κάνει στη ζωή του, τι είναι σημαντικό για αυτόν.

Και κάπου εδώ έρχεται η Θετική Ψυχολογία και προτείνει…
Η Θετική Ψυχολογία προτείνει τρία πράγματα. Το ένα είναι ότι η θετικότητα και τα θετικά συναισθήματα μας κάνουν καλό, τόσο στην σωματική όσο και στην ψυχική μας υγεία. Φαίνεται ότι η θετικότητα λειτουργεί σαν ένας μηχανισμός που χτίζει την ψυχική μας ανθεκτικότητα. Και αν κάτι χρειαζόμαστε σήμερα προκειμένου να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες της ζωής είναι να είμαστε ψυχικά ανθεκτικοί. Δηλαδή αρκετά δυνατοί έτσι ώστε όταν μας έρθει το χαστούκι να ζαλιστούμε μεν αλλά να μην πέσουμε, και αν πέσουμε, να ξανασηκωθούμε και τώρα που έχουμε φάει το χαστούκι να έχουμε γίνει καλύτεροι , ώστε όταν έρθει το επόμενο η αντίδρασή μας να είναι ακόμη καλύτερη. Το δεύτερο που λέει η Θετική  Ψυχολογία είναι ότι ο τρόπος που αφηγούμαστε τη ζωή μας, επηρεάζει τη συναισθηματική μας κατάσταση. Και τι εννοώ με αυτό; Εννοώ ότι ενώ οι πιο πολλοί πιστεύουν ότι οι αντικειμενικές συνθήκες καθορίζουν το βαθμό της ευτυχίας μας η Θετική Ψυχολογία βρίσκει ότι ο βαθμός της ευτυχίας μας καθορίζεται κυρίως από τον τρόπο που ερμηνεύουμε την πραγματικότητα. Ότι δηλαδή ενώ υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι είναι άνεργοι, ζουν με ένα πολύ μικρό μισθό ή μια πολύ μικρή σύνταξη, μένουν σε ένα πολύ μικρό χωριό και κάθονται κάτω από την καρυδιά μας λένε ότι ευτυχία είναι να κάθεσαι κάτω από την καρυδιά και να αγναντεύεις τον Όλυμπο, μας λένε ότι είναι ευτυχισμένοι. Και είναι ευτυχισμένοι γιατί έτσι  αφηγούνται την καθημερινότητά τους. Και το να μπορέσουμε να αφηγηθούμε την καθημερινότητά μας με αυτό τον τρόπο είναι πολύ σημαντικό. Να μην επικεντρωνόμαστε μόνο στα αρνητικά που μας συμβαίνουν αλλά και στα θετικά. Να εκτιμούμε τα θετικά και να τηρούμε τις αναλογίες για τα αρνητικά, να μην υπερβάλουμε.

Δηλαδή η Θετική Ψυχολογία τονίζει πως όλα είναι στο μυαλό μας;
Αυτό είναι λίγο επικίνδυνο ξέρετε. Το όλα είναι στο μυαλό μας δεν σημαίνει να μην συμμετέχεις στα κοινά ή ότι η ανεργία δεν είναι πρόβλημα. Η ανεργία είναι πρόβλημα, απλά μην την κάνεις παντριέρα. Δεν είναι το ότι είμαι άνεργος, το ότι δεν είμαι παντρεμένος, το ότι δεν έχω παιδιά που μου κάνει τη ζωή μαύρη, αλλά η αφήγησή μου, γιατί με κάποιο τρόπο έχω επιλέξει να αφηγούμαι ότι η ζωή μου είναι μαύρη. Γιατί δεν είναι όλοι όσοι δεν έχουν παιδιά δυστυχισμένοι, δεν είναι όλοι οι άνεργοι δυστυχισμένοι.

Εξαρτάται από το πώς φιλτράρει ο καθένας τα γεγονότα;
Πώς τα αφηγείται, πώς τα ερμηνεύει και τι επιτρέπει στον εαυτό του να βιώσει. Αν είσαι φτωχός δεν μπορείς να βιώσεις χαρά ας πούμε; Δεν είναι πολλά τα χρόνια που στην Ελλάδα, στις δεκαετίες του ΄40 και του ’50, μέσα από την φτώχια μας ανδρωθήκαμε και φτιάξαμε πράγματα. Από την άλλη δεν θέλω να γίνω απολιτίκ που να λέει ότι παιδιά τα πάντα είναι μες στο μυαλό μας και άρα οι συνθήκες ζωής δεν παίζουν ρόλο. Φυσικά και παίζουν. Πρέπει να νιώθω ασφάλεια. Για παράδειγμα ένας Σύριος δεν μπορεί να βιώσει θετικά συναισθήματα την ώρα που βομβαρδίζεται. Η Θετική Ψυχολογία λέει ότι πρέπει να νιώθω ασφάλεια, να έχω σπίτι ή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, πράγματα σημαντικά που αν λείψουν οδηγούν στη δυστυχία. Από εκεί και πέρα όμως όταν κάποιος ξεπεράσει το σημείο όπου έχει εξασφαλίσει όσα προανέφερα, ο βαθμός της ευτυχίας εξαρτάται σε ένα πολύ μεγάλο βαθμό από τον ίδιο.

Μπορεί κανείς να εκπαιδευτεί κ. Σταλίκα, ώστε να καλωσορίσει, αν μου επιτρέπετε, την θετικότητα στη ζωή του;
Φυσικά και μπορεί. Η δική μας Εταιρεία Θετικής Ψυχολογίας (ΕΕΘΕΨΥ), που είναι η μόνη εταιρεία στην Ελλάδα που ασχολείται με τη μελέτη της Θετικής Ψυχολογίας σε επιστημονική βάση και αποτελείται από καθηγητές πανεπιστημίου, διδάκτορες και υποψήφιους διδάκτορες, που κάνουμε έρευνα, έχουμε εκδόσεις, έχουμε και ένα πρόγραμμα ετήσιο που λέγεται  Diploma in Positive Psychology, όπου ένα από τα πράγματα που κάνουμε είναι να εκπαιδεύουμε τους ανθρώπους ώστε να ανακαλύψουν την θετικότητα μέσα τους, τους βοηθάμε δηλαδή προς την κατεύθυνση αυτή.

Όσοι συμμετέχουν στο πρόγραμμα, αντιμετωπίζουν κάποιου είδους προβλήματα, πρόκειται για περιπτώσεις ψυχοπαθολογίας;
Όχι.  Κάθε χρόνο επιλέγουμε να συμμετέχουν στο πρόγραμμα μικρές ομάδες 10-12 ατόμων και πρόκειται κυρίως για επαγγελματίες που ασχολούνται με την παροχή υπηρεσιών, όπως ψυχολόγοι, δάσκαλοι, παιδαγωγοί, χοροδιδάσκαλοι, νοσοκόμοι, υπάλληλοι διοικητικοί, υπάλληλοι σε γραφεία, άνθρωποι που έρχονται για να μάθουν περί Θετικής Ψυχολογίας και να την εφαρμόσουν τόσο στην προσωπική όσο και στην επαγγελματική τους ζωή. Το πρόγραμμα είναι ετήσιο, είναι diploma, είναι ψυχοεκπαιδευτικό, δεν είναι θεραπευτικό , έρχεται κανείς  και μαθαίνει περί Θετικής Ψυχολογίας και πώς να την εφαρμόσει τόσο στην προσωπική όσο και στην επαγγελματική του ζωή.

Ποιες 2-3 πρακτικές συμβουλές θα δίνατε σε ανθρώπους που δεν μπορούν να συμμετάσχουν σε αντίστοιχο πρόγραμμα;
Ένα σημαντικό θέμα που εντοπίζει η Θετική Ψυχολογία είναι ότι εμείς οι άνθρωποι για κάποιο λόγο δεν βλέπουμε το θετικό γύρω μας. Όταν υπάρχουν άνθρωποι που έρχονται και μου λένε «Τι λες βρε Σταλίκα, πώς να βιώσουμε θετικά συναισθήματα, δεν βλέπεις τι γίνεται;», δεν βλέπουν. Η πρώτη μου συμβουλή λοιπόν είναι «Δείτε το θετικό γύρω σας». Τώρα θα μου πείτε αυτό που λες είναι πολύ αμερικανιά! Τι εννοείς με αυτό; Θα σας πω ένα παράδειγμα. Προχθές που ήμουν εδώ στην Κύπρο, είχαμε μάθημα και στο διάλλειμα βγήκα έξω, όπου είχε ένα πολύ ωραίο αεράκι και έναν πολύ ωραίο ήλιο. Είναι ένας τυπάς λοιπόν ο οποίος καπνίζει  και του λέω, «Αχ, τι ωραίος ήλιος!» και μου απαντάει «Πω πω μας έχει πάει γαμώντας φέτος». Είναι ο ίδιος ήλιος τον όποιο εγώ τον βλέπω και λέω «Τι ωραία που είναι!» και αυτός σκέφτεται «Πω πω, τι τραβάω ο κακομοίρης!». Πολλά πράγματα δηλαδή αν αλλάξεις την οπτική σου γωνία τα βλέπεις θετικά. Η πρώτη συμβουλή μου λοιπόν είναι δείτε το θετικό γύρω σας, βρείτε τρεις θετικές στιγμές μες στην ημέρα, αν δεν τις βρείτε δημιουργήστε τες. Και τι σημαίνει δημιουργήστε τες; Κάντε ένα τηλέφωνο στον κολλητό σας και πείτε δέκα χαζομάρες για να περάσετε καλά, βάλτε μία μουσική που τη γουστάρετε και χορέψτε το πρωί ή το βράδυ πριν κοιμηθείτε για να νιώσετε καλά, κάντε μια δραστηριότητα η οποία σας ικανοποιεί, τρέξτε, πηγαίντε γυμναστήριο, πιείτε ένα ποτήρι κρασί. Κάντε κάτι όμως, έχοντας συνείδηση ότι αυτό το κάνω για να βιώσω θετικά συναισθήματα, γιατί μ’ αρέσει. Ένα είναι αυτό. Ένα δεύτερο είναι, μοιραστείτε θετικές σκέψεις ή θετικές αναμνήσεις με φίλους σας, η θετικότητα θέλει παρέα τις πιο πολλές φορές. Μόνος μου είναι δύσκολο να περνάω καλά.  Υπάρχουν κάποιες εξαιρέσεις όταν ηρεμώ, χαλαρώνω, διαλογίζομαι αλλά τις περισσότερες φορές θέλουμε παρέα. Και εμείς οι Έλληνες είμαστε λίγο φλύαροι και μας αρέσει να μιλάμε, να πίνουμε. Μοιραστείτε με ανθρώπους σας παλιές καλές στιγμές, ξαναζήστε τες, αλλά όχι με παράπονο, μα για να νιώσετε ωραία, να νιώσετε ευλογημένοι που ζήσατε αυτές τις στιγμές. Και μια τρίτη και τελευταία συμβουλή είναι «Κάντε καλές πράξεις». Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα ερευνών δείχνει, πως όταν βοηθάμε κάποιον, εμείς παίρνουμε περισσότερη ικανοποίηση, περισσότερη ευχαρίστηση  παρά αυτός που βοηθάμε.

Απευθυνόμενος σε εκπαιδευτικούς, τι θα θέλατε να τους πείτε κλείνοντας τη συνέντευξη;
Αυτό που θέλω να τους πω είναι ότι τα παιδιά για να μάθουν πρέπει να βρίσκονται σε καλή διάθεση. Ότι τα ευτυχισμένα παιδιά είναι έξυπνα παιδιά και όχι το αντίστροφο. Ότι πρώτα τα παιδιά μας πρέπει να είναι ευτυχισμένα και σε καλή διάθεση, να είναι χαρούμενα και ότι μέσα από τη χαρά τους ανοίγει το μυαλό τους ώστε να μπορέσουν να διερευνήσουν τον κόσμο, να χτίσουν τη σκέψη τους και να αποκτήσουν ανοιχτό μυαλό, θετική σκέψη, γνώσεις και ενδιαφέροντα. Αν θεωρήσουμε ότι η περιέργεια για μάθηση, η κριτική σκέψη, η δημιουργική σκέψη, η καινοτομία είναι πολύ σημαντικές ικανότητες, πολύ σημαντικά χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένα παιδί στις μέρες μας, ο καλύτερος τρόπος για να τα καλλιεργήσεις αυτά είναι με το να φροντίζεις το παιδί να είναι χαρούμενο. Πολλές έρευνες έχουν αποδείξει ότι τα χαρούμενα παιδιά που βιώνουν θετικά συναισθήματα  είναι πιο καινοτόμα, είναι πιο δημιουργικά, τα καταφέρνουν καλύτερα στην επίλυση προβλημάτων, είναι καλύτερα στο να καταλαβαίνουν έννοιες, στο να συγκρίνουν έννοιες. Φαίνεται πως η μάθηση συνδέεται άμεσα με τη θετικότητα ως προϋπόθεση της μαθησιακής διαδικασίας. Έτσι, στους εκπαιδευτικούς λέμε ότι προσπαθήστε  να δημιουργήσετε ένα ευχάριστο κλίμα μες στην τάξη, να ιντριγκάρετε το ενδιαφέρον των παιδιών ανάλογα με την ηλικία τους, βάλτε τα σε μία κατάσταση περιέργειας, αναμονής, διάθεσης να μάθουν και όταν είναι σε αυτή την κατάσταση δώστε τους το υλικό που θέλετε να τους δώσετε γιατί τότε βρίσκονται σε θέση να αφομοιώσουν κριτικά τη γνώση, να την κάνουνε κτήμα τους.

Ευχαριστούμε πολύ για τα όμορφα που μοιραστήκατε μαζί μας!

Ο Αναστάσιος Σταλίκας είναι Καθηγητής Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Πραγματοποίησε τις διδακτορικές του σπουδές στην Κλινική Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο της Οτάβα. Δίδαξε ως επίκουρος και ως αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο McGill, στο Μόντρεαλ, και διεύθυνε την Ψυχοεκπαιδευτική και Συμβουλευτική Κλινική του ίδιου Πανεπιστημίου. Είναι ενεργός ερευνητής στον τομέα των θετικών συναισθημάτων και της θετικής ψυχολογίας και συγγραφέας άρθρων και επιστημονικών βιβλίων. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στον τομέα της κλινικής και συμβουλευτικής ψυχολογίας, καθώς και στην κατασκευή ψυχομετρικών εργαλείων και τη μεθοδολογία της έρευνας. Η έρευνα του εστιάζεται κυρίως στη ψυχοθεραπευτική συμμαχία, την ψυχολογική ανθεκτικότητα, τα θετικά συναισθήματα και την ψυχολογική ευεξία.

Είναι ιδρυτικό μέλος και εκλεγμένος Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Θετικής Ψυχολογίας, Η Ε.Ε.ΘΕ.ΨΥ. είναι πρωτοπόρος αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία που προωθεί τη Θετική Ψυχολογία στην Ελλάδα.

Η Ράνια Λάμπου στον χώρο της εκπαίδευσης δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις, καθώς είναι ευρέως γνωστό το έργο και η προσφορά της. Σχεδιάζει καινοτόμα προγράμματα που αφορούν στις φυσικές επιστήμες και όχι μόνο, επιμορφώνει εκπαιδευτικούς, έχει ερευνητικά ενδιαφέροντα που στοχεύουν στην βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και προσφέρει κοινωνικό έργο σε διεθνές επίπεδο. Πολυβραβευμένη, αν και για την ίδια τα βραβεία δεν είναι αυτοσκοπός, ωστόσο αποτελούν επιβεβαίωση και δικαίωση των κόπων και της προσφοράς της. Για μας, την ομάδα που σχεδιάζει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα playstream, το οποίο απευθύνεται σε παιδιά 5 έως 12 ετών, είναι μεγάλη τιμή μα και χαρά, να λέμε πως η Ράνια βρίσκεται ανάμεσά μας, έχοντας σχεδιάσει το πρόγραμμα «Μικροί αστρονόμοι εξερευνούν το σύμπαν».

Ράνια Λάμπου, μια πολυβραβευμένη εκπαιδευτικός με βαρύ βιογραφικό και πολλά επιστημονικά και ερευνητικά ενδιαφέροντα. Κατ’ αρχήν θα θέλαμε να μας συστηθείς με τον δικό σου τρόπο.

Από πολύ μικρή ήξερα ότι ήθελα να ασχοληθώ με την εκπαίδευση. Ο ρόλος του δασκάλου μου προκαλούσε δέος και θαυμασμό. Ευτύχησα να γίνω κι εγώ εκπαιδευτικός  στην Πρωτοβάθμια  και η ζωή μου απέκτησε νόημα  και  υψηλούς στόχους. Η διαμόρφωση της ψυχής των παιδιών και η καλλιέργεια των ικανοτήτων τους, ώστε αυτά να αποτελέσουν την καλύτερη εκδοχή του εαυτού τους, είναι ένας σκοπός στον οποίο ένας άνθρωπος αξίζει να αφιερώσει τη ζωή του. Την  δική μου ζωή την αφιέρωσα στην εκπαίδευση, σε ανθρωπιστικό έργο και στην ειρήνη την οποία υπηρετώ ως πρέσβειρα και από το 2016 έχω αφοσιωθεί στην εκπαίδευση STEM. Συνέδεσα την εκπαίδευση με το κοινωνικό έργο και τον εθελοντισμό. Για το σκοπό αυτό εκπόνησα διεθνή εκπαιδευτικά προγράμματα, που απευθύνονται σε αναπτυσσόμενες χώρες με σκοπό όχι μόνο την εκπαιδευτική  αναβάθμιση των μαθητών αλλά και την εύρεση λύσεων για τα  φλέγοντα προβλήματα επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα παιδιά σε αυτές τις χώρες. Πρόσφατα έγραψα επίσης ένα βιβλίο με τίτλο «Πλανητικές Συνεντεύξεις»  που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ελληνοεκδοτική». Απευθύνεται σε παιδιά πάνω από 5 ετών και έχει σκοπό να εξοικειώσει τους μικρούς μαθητές με τη γνώση του ηλιακού μας συστήματος μέσα από χιουμοριστικούς διαλόγους και ευτράπελες διηγήσεις. Πιστεύω ότι η μάθηση πρέπει να δίνει χαρά στο παιδί, γιατί έτσι η γνώση, αποθηκεύεται μόνιμα στον εγκέφαλο και μέσα από το ενδιαφέρον που αναπτύσσεται καλλιεργείται ο νους  σε ένα ανώτερο επίπεδο.

Μίλησέ μας για τα βραβεία που έχεις λάβει. Πόσο πολύτιμο είναι το φορτίο τους για τις πλάτες σου και πόσο σημαντικό για την επαγγελματική σου εξέλιξη;

Ο στόχος όλων των δραστηριοτήτων μου δεν είναι η απόκτηση βραβείων. Τα βραβεία έρχονται ως επιβράβευση της αγάπης  και της προσπάθειας που καταβάλλω, ώστε να συμβάλω κι εγώ στην εξέλιξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τα βραβεία μου είναι ένα πολύτιμο φορτίο ευθύνης αλλά και πηγή χαράς κι επιβεβαίωσης για τη πορεία μου στην εκπαίδευση. Μου δίνουν το μήνυμα να συνεχίσω να προχωρώ προς την ίδια κατεύθυνση.

Γνωρίζουμε ότι, συν τοις άλλοις, ασχολείσαι ερευνητικά με την νευροεκπαίδευση. Ποιο το αντικείμενο της έρευνάς σου;

Η νευροεκπαίδευση είναι ένα ευρύ,  διεπιστημονικό πεδίο το οποίο ασχολείται με θέματα που αφορούν τον  εγκέφαλο  και την εκπαίδευση   αντλώντας θεωρίες  από ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών κλάδων. Στόχος της είναι να ρίξει φως στις βαθύτερες διεργασίες που συντελούνται στον ανθρώπινο εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της  διαδικασίας της μάθησης. Το αντικείμενο που με ενδιαφέρει πιο πολύ είναι ο ρόλος και τα οφέλη  των θετικών συναισθημάτων στη διαδικασία της μάθησης. Με άλλα λόγια θέλω να αποδείξω με επιστημονικό τρόπο ότι όσο πιο ευχάριστο είναι ένα μάθημα τόσο πιο επιτυχημένο είναι.

Έχουμε την χαρά, μα πάνω απ’ όλα την τιμή, να σχεδιάζεις για μας, για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα Playstream συγκεκριμένα, το καινοτόμο πρόγραμμα “Μικροί αστρονόμοι εξερευνούν το σύμπαν”, που απευθύνεται σε παιδιά από 5 έως 12 ετών. Μίλησέ μας για το συγκεκριμένο πρόγραμμα.

Το πρόγραμμα αστρονομίας Playstream χωρίζεται σε δυο κύκλους, μαθήματα για παιδιά 5-8 ετών και μαθήματα για παιδιά 9-12 ετών. Θεωρήθηκε  σκόπιμο να γίνει αυτός ο διαχωρισμός, επειδή η γλώσσα στην οποία ανταποκρίνονται τα μικρότερα παιδιά του δημοτικού είναι διαφορετική από τη γλώσσα που μπορεί να κινητοποιήσει ένα μεγαλύτερο παιδί προς την κατεύθυνση της επιστημονικής μάθησης. Επίσης, οι δραστηριότητες που απευθύνονται σε μικρότερα παιδιά βασίζονται περισσότερο στην δραματοποίηση μύθων σχετικών με την αστρονομία,  ενώ οι δραστηριότητες για τα μεγάλα παιδιά είναι  πιο δομημένες και στοχεύουν  στην ανάπτυξη της επιστημονικής σκέψης καθώς και της δημιουργικότητας. Γενικά οι δραστηριότητες του προγράμματος είναι βιωματικές, και βασίζονται στην διερευνητική-ανακαλυπτική μάθηση με την χρήση απλών, καθημερινών υλικών. Ο στόχος τους είναι να αναπτύξουν  πέρα από τις  γνωστικές δεξιότητες και τις κοινωνικές δεξιότητες.

Το πρόγραμμα τυγχάνει μεγάλης αποδοχής από παιδιά και εκπαιδευτικούς. Ποιο πιστεύεις ότι είναι το μυστικό της επιτυχίας του;

Το μυστικό της επιτυχίας του προγράμματος είναι η αγάπη και η χαρά με την οποία γράφτηκε. Στόχος είναι να νιώσουν τα παιδιά του δημοτικού την ίδια χαρά που νιώθω εγώ, όταν ασχολούμαι με την αστρονομία. Έκανα μεγάλη προσπάθεια να βοηθήσω τα παιδιά να καταλάβουν την ομορφιά της αστρονομίας και του έναστρου ουρανού.  Γι ’αυτό χρησιμοποίησα τη ζωντανή αφηγηματική γλώσσα, τις πρωτότυπες δραστηριότητες και σε κάποιες περιπτώσεις και το χιούμορ.

Πώς βλέπει η Ράνια Λάμπου το μέλλον της εκπαίδευσης στην Ελλάδα; Τι εύχεται;

Η εκπαίδευση στην Ελλάδα αντιμετωπίζει παρόμοιες προκλήσεις με την εκπαίδευση σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι εκπαιδευτικές ανισότητες, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, οι υγειονομικές κρίσεις, ο επαναπροσδιορισμός των στόχων της εκπαίδευσης, η σύνδεση της εκπαίδευσης με την κοινωνία είναι ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Εύχομαι το μέλλον της εκπαίδευσης στην Ελλάδα να περιλαμβάνει ουσιαστικές λύσεις για τα παραπάνω προβλήματα και για όσα άλλα παρουσιαστούν. Εύχομαι επίσης να γίνουν ακόμα πιο σεβαστές οι ανάγκες των μαθητών σε νοητικό, συναισθηματικό και κοινωνικό επίπεδο. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στο κέντρο όλων των προσπαθειών μας στα πλαίσια οποιουδήποτε εκπαιδευτικού συστήματος πρέπει  να  βρίσκεται πάντα ο μαθητής.

Ποια τα όνειρα της Ράνιας για την ίδια, μέσα από ένα εκπαιδευτικό, πάντα, πρίσμα;

Θέλω να συνεχίσω στο μέλλον να γράφω βιβλία, να  εκπονώ προγράμματα και να εισάγω στην εκπαίδευση καινοτόμες ιδέες. Επίσης θα ήθελα να συνεχίσω τις έρευνές μου στις γνωστικές νευροεπιστήμες και στην νευροεκπαίδευση, έτσι ώστε  να συμβάλω  κι εγώ από την πλευρά μου στην κατανόηση των διεργασιών που συμβαίνουν μέσα στον εγκέφαλο του μαθητή. Επίσης έχω σκοπό να συνεχίσω το κοινωνικό μου έργο και τον εθελοντισμό διδάσκοντας σε νοσοκομεία, προσφυγικές δομές ή σε οποιονδήποτε χώρο βρίσκονται παιδιά μη προνομιούχα, παιδιά που παρά τις αντιξοότητες που αντιμετωπίζουν διψούν για μάθηση.

Ευχή μας, τα όνειρά σου! Ράνια, σε ευχαριστούμε πολύ για όλα!

Ο Μικρός Αναγνώστης είναι μια ηλεκτρονική βιβλιοθήκη με δωρεάν ηλεκτρονικά βιβλία για όλες τις ηλικίες, αφορά όλα τα παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς που θέλουν να γνωρίσουν, να διαβάσουν ή να ακούσουν παιδικά βιβλία ανάλογα με την ηλικία και τα ενδιαφέροντα τους. Οι όμορφες ιστορίες γίνονται ακαταμάχητες όταν ζωντανεύουν στα χείλη χαρισματικών αναγνωστών.

Έτσι λοιπόν, στην ιστοσελίδα του Μικρού Αναγνώστη, ,πορείς να ακούσεις ένα βιβλίο από γνωστούς ταλαντούχους ηθοποιούς, μπορείς να ακούσεις αποσπάσματα ή ολόκληρες ιστορίες αγαπημένων συγγραφέων διαβασμένες ενώ εσύ τις διαβάζεις παράλληλα γυρνώντας τις σελίδες του ψηφιακού βιβλίου!

Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα και επιλέξτε για τα παιδιά σας μία από τις πολυάριθμες προτάσεις, ανάλογα με τα κριτήρια που εσείς επιθυμείτε!

Αξίζει!!!

Πόσο συχνά τα καλείτε να σας βοηθήσουν στην κουζίνα;

Έχετε τολμήσει ποτέ να τους δώσετε μία συνταγή και να ζητήσετε να την εκτελέσουν;

Αν δεν κάνετε κάτι από τα παραπάνω, εμείς σας λέμε να το τολμήσετε!

Ακόμη και αν τα παιδιά σας είναι μικρά σε ηλικία.

Γιατί τα οφέλη που προκύπτουν για τα παιδιά από την ενασχόλησή τους με την μαγειρική είναι πολλά και για να σας πείσουμε ακολουθεί μία λίστα με τα σημαντικότερα:

• Τα παιδιά μαγειρεύοντας εκπαιδεύονται στο να ακολουθούν συγκεκριμένες οδηγίες, να συμμορφώνονται με κανόνες και να συγκεντρώνουν την σκέψη τους σε μία εργασία
• Καλλιεργούν την υπευθυνότητά τους και λαμβάνουν πρωτοβουλίες
• Μαθαίνουν να συνεργάζονται και να λειτουργούν σε ομαδικό πλαίσιο, εφόσον συμμετέχουν περισσότεροι των δύο στην διαδικασία
• Αναπτύσσουν θετική στάση απέναντι στις οικιακές εργασίες, καθώς απολαμβάνουν να μαγειρεύουν και δεν νιώθουν ότι κάνουν κάτι καταναγκαστικά
• Η ενασχόληση με την μαγειρική βοηθάει στο να αναπτύξουν υγιείς διατροφικές συνήθειες και  να απολαμβάνουν το αποτέλεσμα των κόπων τους. Εμείς μένει να φροντίζουμε να μαγειρεύουν ποικίλα και υγιεινά γεύματα, χωρίς να τους στερούμε βέβαια  και την απόλαυση της λιχουδιάς
• Καλλιεργούν μαθηματικές δεξιότητες, όπως μέτρημα, αναλογίες, κλάσματα, ταξινόμηση, χρονική ακολουθία κ.α.
• Μέσω της μαγειρικής γνωρίζουν φαινόμενα που άπτονται των φυσικών επιστημών, όπως τήξη-πήξη, μείξη υλικών, χημικές αντιδράσεις κ.α.
• Αποκτούν αυτοπεποίθηση, εμπιστοσύνη προς τον εαυτό τους και αναπτύσσουν την αυτοεκτίμησή τους
• Μέσω της μαγειρικής εξασκούνται στην επίλυση προβλημάτων, στην αναζήτηση ιδανικών λύσεων
• Η μαγειρική είναι μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για να εκπαιδευτούν στην τήρηση κανόνων υγιεινής
• Καλλιεργούν την φαντασία και κατ’ επέκταση την δημιουργικότητά τους
• Η ενασχόληση με την μαγειρική είναι ένα σημαντικό βήμα προς την αυτονομία τους ως έφηβοι ή ενήλικες

Μην το σκέφτεστε, ορίστε κανόνες, λάβετε μέτρα για την ασφάλειά τους και σύμφωνα με την ηλικία τους, και αφήστε τα παιδιά σας να αναπτυχθούν και εξελιχτούν μέσα από τον μαγικό κόσμο της μαγειρικής.

Ξεκινήστε με τα απλά, ζητήστε να γίνουν βοηθοί σας, επιτρέψτε τα να λάβουν πρωτοβουλίες και σταδιακά αλλάξτε ρόλους, γίνετε εσείς οι βοηθοί το παιδιών!

Το κάθε άτομο διακατέχεται από το κάθε είδος νοημοσύνης αλλά υπάρχει πάντοτε μια προεξάρχουσα, κυρίαρχη νοημοσύνη.

Η ενασχόληση με τα πολλαπλά είδη νοημοσύνης ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 από τον Howard Gardner και συνεχίζεται έως και σήμερα.

Η Θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης του Howard Gardner

Ο Howard Gardner του πανεπιστημίου του Harvard αρχικά εντόπισε 7 διαφορετικά είδη νοημοσύνης. Σύμφωνα με τον Gardner, αυτή η θεωρία, που προέκυψε από γνωστικού τύπου έρευνα «φανερώνει την έκταση στην οποία οι μαθητές έχουν διαφορετικά μεταξύ τους «μυαλά» και ως εκ τούτου μαθαίνουν, θυμούνται, εκτελούν και κατανοούν με διαφορετικούς τρόπους».

Πιο αναλυτικά, η θεωρία αυτή προτείνει ότι «όλοι είμαστε ικανοί να μάθουμε τον κόσμο μέσω της γλώσσας, της λογικο-μαθηματικής ανάλυσης, της χωρικής αναπαράστασης, της μουσικής σκέψης, της χρήσης του σώματος ώστε να επιλύσουμε προβλήματα ή να κατασκευάσουμε πράγματα, να μάθουμε τον εαυτό μας ή να αντιληφθούμε τα συναισθήματα των άλλων. Το σημείο διαφοροποίησης είναι η δυναμική του κάθε είδους νοημοσύνης και ο τρόπος με τον οποίο αυτά τα είδη νοημοσύνης συνδυάζονται ώστε να φέρουμε εις πέρας διάφορα καθήκοντα» (Hani Morgan, 2014).

Αυτή η διαφορετικότητα, σύμφωνα με τον Gardner, θα έπρεπε να επηρεάζει τον τρόπου που εκπαιδεύονται τα παιδιά. Αυτές οι διαφορές «προκαλούν» ένα εκπαιδευτικό σύστημα που υποθέτει ότι όλοι μπορούν να μάθουν με τα ίδια μέσα και ότι ένα ομοιόμορφο καθολικό μέσο μπορεί να δοκιμάσει τη διαδικασία μάθησης.

Τα 9 είδη νοημοσύνης

Ο Gardner ισχυρίστηκε ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν πολλαπλά είδη νοημοσύνης. Αυτά τα πολλαπλά είδη μπορούν να καλλιεργηθούν και να ενδυναμωθούν ή να παραμεληθούν και να αποδυναμωθούν. H ερευνητική του δουλειά ήδη από το 1991 εντόπισε 7 είδη νοημοσύνης, αλλά στο μεσοδιάστημα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν συνολικά 9 είδη νοημοσύνης. Ποια είναι όμως αυτά τα είδη νοημοσύνης;

• Λεκτική/ γλωσσική νοημοσύνη: Η γλωσσική νοημοσύνη αφορά την παραγωγή της γλώσσας, αλλά και την ευαισθησία για λεπτές αποχρώσεις, κανόνες και ρυθμούς της γλώσσας . Σχετίζεται με λέξεις είτε προφορικά είτε γραπτά. Οι άνθρωποι με λεκτική-γλωσσική νοημοσύνη χαρακτηρίζονται από  ευκολία στη χρήση των λέξεων και της γλώσσας και στην κατανόηση οδηγιών και σημασιών λέξεων. Είναι συνήθως καλοί στην ανάγνωση, στον γραπτό λόγο, στην αφήγηση ιστοριών και στην απομνημόνευση λέξεων και ημερομηνιών. Μαθαίνουν καλύτερα μέσω της ανάγνωσης, της τήρησης σημειώσεων και της συζήτησης ενώ μαθαίνουν ξένες γλώσσες πολύ εύκολα καθώς έχουν υψηλή λεκτική μνήμη και ανάκληση και μια ικανότητα να καταλαβαίνουν και να χειρίζονται σωστά τη σύνταξη και τη δομή.
• Λογικομαθηματική νοημοσύνη: Σχετίζεται με αριθμούς, με τη λογική, την αφαιρετική ικανότητα και την ικανότητα επαγωγικής και απαγωγικής λογικής. Τα άτομα με λογική / μαθηματική νοημοσύνη διαθέτουν ιδιαίτερες ικανότητες συλλογισμού, αναγνώρισης περιληπτικών σχεδίων, επιστημονικής σκέψης και έρευνας καθώς και εκτέλεσης σύνθετων υπολογισμών.
• Μουσική νοημοσύνη: Μουσική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να απολαμβάνεις, να εκτελείς και να συνθέτεις μουσικά κομμάτια. Σχετίζεται με ευαισθησία στην κίνηση, στο ρυθμό και στη χροιά του ήχου καθώς και με τις συναισθηματικές αποχρώσεις της μουσικής . Τα άτομα που διαθέτουν μουσική νοημοσύνη μαθαίνουν καλύτερα μέσω της ανάγνωσης. Μάλιστα χρησιμοποιούν τραγούδια ή το ρυθμό για να μάθουν ή να απομνημονεύσουν πληροφορία.
• Χωροταξική νοημοσύνη: Αυτό το είδος νοημοσύνης σχετίζεται με την ικανότητα να παρατηρείς και να χειρίζεσαι νοερά αντικείμενα, να παρατηρείς και να αναπαριστάς χωρικά σχέσεις και αντικείμενα. Τα άτομα με υψηλή χωροταξική νοημοσύνη διαθέτουν ισχυρή οπτική μνήμη, καλλιτεχνικές τάσεις και ζωηρή φαντασία. Παράλληλα, διαθέτουν πολύ καλό προσανατολισμό στο χώρο αλλά και καλό οπτικοκινητικό συντονισμό.
• Κιναισθητική νοημοσύνη: Αυτό το είδος νοημοσύνης αφορά την ικανότητα να χρησιμοποιείς συντονισμένα κινητικές δεξιότητες. Άτομα που διαθέτουν υψηλή κιναισθητική νοημοσύνη χρησιμοποιούν το σώμα τους ώστε να επιλύουν προβλήματα, να χρησιμοποιούν ιδέες και να εκφράζουν συναισθήματα, να μιμούνται, να εκφράζονται μέσω του σώματος. Μαθαίνουν λοιπόν καλύτερα μέσω της σωματικής δραστηριότητας και διαθέτουν υψηλότερη σωματική μνήμη.
• Διαπροσωπική Νοημοσύνη: Η διαπροσωπική νοημοσύνη αφορά την ικανότητα να αντιλαμβάνεσαι τους σκοπούς των άλλων ανθρώπων, τα κίνητρά τους, την οπτική τους γωνία, να αποδίδεις κίνητρα στη συμπεριφορά τους, να συνεργάζεσαι και να αλληλεπιδράς με άλλους.
• Ενδοπροσωπική νοημοσύνη: Η ενδοπροσωπική νοημοσύνη είναι η ικανότητα να κατανοώ τα βαθύτερα αισθήματα μου, τις επιθυμίες μου και τις ιδέες μου. Αφορά την ικανότητα προσωπικής γνώσης με κατεύθυνση τον ίδιο μας τον εαυτό.
• Νατουραλιστική νοημοσύνη: Αυτό το είδος νοημοσύνης συνδέεται με την ικανότητα να αναγνωρίζω και να συνδέω πληροφορίες προερχόμενες από το φυσικό περιβάλλον. Προστέθηκε στην θεωρία μόλις το 1996. Άτομα με υψηλή νατουραλιστική νοημοσύνη μαθαίνουν καλύτερα όταν το υπό συζήτηση θέμα σχετίζεται άμεσα με τη φύση και το περιβάλλον.
• Υπαρξιακή νοημοσύνη: Άτομα με υψηλό δείκτη αυτού του τύπου νοημοσύνης προβληματίζονται έντονα με θέματα ύπαρξης και ανυπαρξίας, καλού και κακού, σωστού και λάθους.

Ενώ όλοι οι άνθρωποι κατέχουν μέρος όλων των ειδών νοημοσύνης, οι περισσότεροι έχουν ένα κυρίαρχο είδος το οποίο θα επηρεάσει τον τρόπο που μαθαίνουν και αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους.

Πολλαπλά είδη νοημοσύνης στην σχολική τάξη

Οι παιδαγωγοί ανταποκρίνονται θετικά στην θεωρία του Gardner. Πολλοί έχουν ενστερνιστεί αυτό τον τρόπο διδασκαλίας και λαμβάνεται υπόψη στη δόμηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε πολλές χώρες.

Πολλά σχολεία, κυρίως στις ΗΠΑ, δομούν το αναλυτικό εκπαιδευτικό τους πρόγραμμα με βάση τα πολλαπλά είδη νοημοσύνης και αναδιαμορφώνουν τις τάξεις, ακόμη και ολόκληρο το σχολικό συγκρότημα, ώστε να ανταποκρίνεται στις αρχές της θεωρίας των πολλαπλών ειδών νοημοσύνης.

Όλα τα είδη νοημοσύνης είναι απαραίτητα στη ζωή μας. Ως εκ τούτου οι εκπαιδευτικοί αλλά και οι γονείς, χρειάζεται να λαμβάνουν υπόψη τους όλα τα είδη, και όχι μόνο τα δύο πρώτα, δηλαδή τη λεκτική/γλωσσική και τη λογικομαθηματική νοημοσύνη, και να διδάσκουν πολυεπίπεδα και σφαιρικά ώστε ένα επιτυγχάνεται η μάθηση και να γίνεται αυτό με ευχάριστο αλλά και φιλικό προς το παιδί  τρόπο.

ΠΗΓΗ: https://psychomotor-athens.gr/arthra/psychopaidagogiki-paremvasi/pollapla-eidi-noimosinis/

Ως γονείς και εκπαιδευτικοί, φέρουμε το πιο μεγάλο μερίδιο ευθύνης στο να καλλιεργήσουμε την δημιουργικότητα στα παιδιά μας. Ένα τεράστιο λάθος που συμβαίνει συχνά είναι ο διαχωρισμός των παιδιών σε δύο κατηγορίες, αυτής των δημιουργικών και των μη δημιουργικών. Όλοι μας ανεξαιρέτως γεννιόμαστε με την ικανότητα να δημιουργούμε. Μέχρι και τα ζώα αναπτύσσουν δημιουργική σκέψη στην προσπάθεια τους να βρουν φαγητό, κατάλυμα και να επιβιώσουv.

Βρισκόμαστε σε μια πολυδιάστατη κοινωνία με πολλά ερεθίσματα, στην οποία κινούμαστε με πάρα πολύ υψηλές ταχύτητες. Τα δεδομένα αλλάζουν από μέρα σε μέρα, έτσι τα παιδιά μας πρέπει να υιοθετήσουν ένα μυαλό “σφουγγάρι’’ για να μπορούν να επιβιώσουν στο άμεσο μέλλον. Η εποχή όπου οι γονείς μας εξασκούσαν το ίδιο επάγγελμα για όλη τους τη ζωή, φτάνει στο τέλος της. Από τώρα, τα παιδιά μας αντικρίζουν ένα πιο πολυσύνθετο αύριο, γεμάτο προκλήσεις αλλά και επιλογές, και πρέπει να μάθουν από μικρή ηλικία να σκέφτονται και να λειτουργούν δημιουργικά. Όπως είπε και ο Τόμας Φρίντμαν, ο γνωστός συγγραφέας  του βιβλίου “Ο κόσμος είναι επίπεδος”, “Η μελλοντική κοινωνία είναι ένα φιλόξενο μέρος για τα άτομα με δημιουργικότητα να ανακαλύπτουν πιο έξυπνους τρόπους να κάνουν παλιές δουλειές, τρόπους να προσφέρουν υπηρεσίες εξοικονόμησης ενέργειας και τρόπους να συνδυάζουν υπάρχουσες τεχνολογίες”.

Τι είναι ακριβώς η δημιουργικότητα;

Ο όρος δημιουργικότητα είναι οι σύνδεσμοι μεταξύ διαφόρων πραγμάτων που δημιουργούμε με το μυαλό μας, με απώτερο στόχο τη δημιουργία κάτι καινούργιου και μοναδικού με αξία. Για  να ενεργοποιηθεί και να εφαρμοστεί η δημιουργικότητα χρειάζεται τρία σημαντικά συστατικά που είναι η περιέργεια, η φαντασία και η κριτική σκέψη.

Πώς να καλλιεργήσουμε την δημιουργικότητα των παιδιών μας;

 Όπως όλες οι δεξιότητες, έτσι και η δημιουργικότητα χρειάζεται εξάσκηση για να καλλιεργηθεί και ν’ανθίσει. Γνωρίζοντας λοιπόν τα τρία κύρια συστατικά απαραίτητα για την ανάπτυξη της δημιουργικής σκέψης, μπορούμε με λίγο περισσότερο χρόνο και ενδιαφέρον να επικεντρωθούμε στο κάθε ένα ξεχωριστά:

• Υποστηρίζουμε τα ερωτήματά τους. Πρέπει να δίνουμε στοχευμένες απαντήσεις, όπως για παράδειγμα να αντιστρέφουμε τα “Γιατί;” και να απαντούμε με την ερώτηση “Εσύ γιατί νομίζεις;”. Είναι καθήκον μας να τους δίνουμε χρόνο και πρωτοβουλία να προβληματιστούν από νεαρή ηλικία έτσι ώστε να μπορέσει η σκέψη τους να μάθει να έρχεται σε τριβή με την πραγματικότητα.
• Παρέχουμε στα παιδιά ένα περιβάλλον με πλούσια ερεθίσματα, διευρύνοντας έτσι το οπτικό τους πεδίο και ενισχύοντας τις άλλες τους αισθήσεις. Ας τους δώσουμε την ευκαιρία να επισκεφτούν μουσεία, εκθέσεις, ξένες χώρες και να τους γνωρίσουμε τη φύση. Ας τα αφήσουμε να αγγίξουν εικόνες, χρώματα, υλικά και εργαλεία,  ενθαρρύνοντας έτσι την παιχνιδιάρικη τους ψυχή.
• Επενδύουμε στην φαντασία τους. Ένας απλός τρόπος είναι να δημιουργούμε συζητήσεις με τα παιδιά για οτιδήποτε. Μπορούμε να συζητήσουμε για το σχήμα των συννέφων, για το χρώμα του νερού, γιατί πρέπει να φοράμε παπούτσια ή ακόμη για τα μυστικά που κρύβει μια ηλεκτρονική συσκευή. 
• Επιτρέπουμε την αποτυχία. Η δημιουργικότητα είναι άμορφη χωρίς τη συνεχή προσπάθεια και αποτυχία. Κάθε λάθος του παιδιού θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια ευκαιρία μάθησης και όχι ως μία ευκαιρία για να το τιμωρήσουμε. Είναι ανθρώπινο δικαίωμα  του κάθε παιδιού να έχει στην κατοχή του ελευθερία σκέψης και έκφρασης, εφόσον και αυτή η προσπάθεια είναι υγιής για το ίδιο και τον κόσμο γύρω του.
• Στοχεύουμε στην κριτική σκέψη. Η φαντασία ενός παιδιού αφήνεται στην κριτική του σκέψη, η οποία αναλαμβάνει την τελειοποίηση της δημιουργικής διαδικασίας. Εφόσον έχουμε επενδύσει ενεργά στην περιέργεια και στη φαντασία των παιδιών μας, είναι σχεδόν αναπόφευκτη η ανάπτυξη της κριτικής τους σκέψης. Μέσα από τη λογική και τη σιγουριά της σκέψης θα αρχίσουν να δημιουργούν τα δικά τους μονοπάτια προς την εύρεση της αυθεντικής τους χαράς και ευτυχίας.

Πηγή και πλήρες άρθρο: https://www.paidiatros.com/paidi/anaptixi/diliourgikotita-kritiki-skepsi-paidia